Thuần Ly

Truyện của Trình Di: Dương vẫn hay động, lại ở dưới mà là thẻ Ly. Lấy chất cứng ở ngôi dưới mà ở thể sáng, chí muốn

Lời bàn của Tiên nho: Dương ở dưới thì muốn tiến lên, tính Ly bốc lên chỉ muốn bám lên phía trên, hầu đến nóng nẩy tự động sự xéo của mình. Thác nhiên nghĩa là bừa bãi, tuy còn chưa tiến mà hình đã động rồi. Động thì mất cái phận ở dưới mà có lỗi. Nhưng nó là tài cứng sống, nếu biết nghĩa mà kính cẩn đi, thì không đến lỗi. tiến lên, cho nên có tượng xéo bừa. Kinh đó thì không có lỗi, răn kẻ xem phải như thế.

Truyện của Trình Di: Hào Hai ở ngôi giữa, được chỗ chính là kẻ bám vào

Bản nghĩa của Chu Hy: Vàng là sắc trung bình, chất mềm bám ở chỗ giữa

Lời bàn của Tiên nho: nơi trung chính. Vàng là sắc trung bình, thứ đẹp trong các văn vẻ. Văn vẻ sáng sủa trung chính, tức là đẹp lắm, cho nên nói rằng vàng sáng. Lấy đức văn vẻ sáng sủa trung chính, bên trên đồng nhau với ông vua văn vẻ sáng sủa trung thuận, cái sáng của nó như thế chỗ bám của nó như thế, đó là điều tốt trong sự cả hay. mà được nơi chính, cho nên Tượng, Chiêm như thế.

Truyện của Trình Di: Hào Chín Ba ở chót thể dưới, là lúc sự sáng trước

Bản nghĩa của Chu Hy: Khoảng giữa hai thể Ly, sự sáng trước sắp hết,

Lời bàn của Tiên nho: sắp hết, sự sáng sau nối theo - cũng là lúc đầu chót của loài người, lúc thay đổi của thì thế nữa - cho nên mới là sự sáng của mặt trời dé. Dé thì sắp lặn, lấy lý mà nói, thịnh ắt có suy, đầu ắt có chót, đó là đạo thường, kẻ đạt thì cứ thuận lẽ mà vui. Chậu sành là đồ thường dùng, chậu sành mà hát, ấy là vui theo lẽ thường. Nếu mà không thể như thế, thì sẽ lấy sự cả già làm lo, thế là hung vậy, Người ta đến lúc chót hết, kẻ đạt thì biết lẽ thường, vui mệnh trời, gặp sự thường thường đều vui, như: thể gõ châu mà hát; kẻ không đạt thì lo sợ thương xót về đời mình sắp hết mới than thở về sự cả già, như thế là hung. cho nên có Tượng mặt trời dé. Chẳng chịu yên thường mà tự vui, thì là không biết tự xử mà hung, răn kẻ xem nên như thế vậy.

Truyện của Trình Di: Hào Chín Tư lìa thể dưới mà lên thể trên, là lúc bắt

Bản nghĩa của Chu Hy: Trong lúc sự sáng sắp sửa tiếp theo, mà hào Chín

Lời bàn của Tiên nho: đầu nối tiếp sự sáng, cho nên nói về nghĩa kế thừa, ở trên mà gần vua, là chỗ kế thừa đó. Lấy chất Dương ở thể Ly mà đóng ngôi Tư, cứng nóng mà không trung chính, lại hai lần cứng mà thêm bất chính, cái thế cương thịnh đột nhiên mà lạị, không phải kẻ khéo kế thừa vậy. Nó lại vâng thờ ông vua Sáu Năm là kẻ Âm mềm, cái thế lấn lướt của nó đùng đùng như cháy, cho nên nói cháy vậy. Hào Tư đã làm bất thiện như thế, ắt bị vạ hại, cho nên nói rằng chết vậy. Mất nghĩa là nối noi và đạo vâng thờ bề trên, đều là đức nghịch, người ta sẽ cùng bỏ nó, tuyệt nó, cho nên nói rằng bỏ vậy. Đã đến chết bỏ là vạ tột bậc, cho nên không cần nói hung. Tư lấy đức cứng bức bách, cho nên Tượng, Chiêm của nó như thế.

Truyện của Trình Di: Hào Sáu Năm ở ngôi tôn, mà giữ mục trung, có đức

Bản nghĩa của Chu Hy: Lấy chất Âm ở ngôi tôn, mềm bám vào giữa,

Lời bàn của Tiên nho: văn vẻ sáng sủa, đáng bảo là êb êb thiện. Nhưng vì lấy chất mềm ở trên, phía dưới không có kẻ giúp, một mình bám phụ giữa bọn cương cường, đó là cái thế phải lo sợ. Chỉ vì nó sáng, cho nên sáng, cho nên sợ hãi quá, đến chảy nước mắt. Lo lắng quá đến ngậm ngùi than, vì thế mà giữ được tốt. nhưng không được chỗ chính, mà lại bị bàch về những hào Dương trên dưới, cho nên lo sợ như thế, rồi sau mới tốt, răn kẻ xem nên như thế vậy.

Truyện của Trình Di: Hào Chín Trên là Dương ở trên, nhằm chót sự sáng,

Bản nghĩa của Chu Hy: Sự cứng sáng tới được chỗ xa, oái sức lừng lẫy

Lời bàn của Tiên nho: là kẻ cứng sáng, đến tột bậc vậy. Sáng thì có thể soi rọi, cứng thì có thể quyết đoán, soi rọi được thì đủ xét kẻ tà ác, qụyết đoán được thì đủ để thi hành oai hình, cho nên đấng vương giả nên dùng sự cứng sáng như thế để phân biệt những kẻ tàn ác trong thiên hạ mà thực hành việc đánh dẹp của mình, thì sẽ có công tốt đẹp. Đánh dẹp là một khoản lớn trong việc dụng hình. Nhưng sáng quá thì không sự nhỏ nhặt nào mà không soi tới, quyết đoán thì không tha thứ điều gì, nếu không thắt lại bằng đạo vừa phải, thì sẽ hại về soi xét quá nghiêm. Trừ bỏ kẻ ác trong thiên hạ, nếu trùy cứu hết những kẻ tiêm nhiễm, lầm lỡ, thì giết sao cho xuể? Sự đau thương của mình cũng quá lắm vậy, cho nên chỉ nên tỉa lấy những kẻ đầu sỏ, đứa bị bắt được không phải là bọn bè bạn loại chúng, thì không bị lỗi về sự tàn bạo. mà hình phạt không quá lạm, đó là đạo không lỗi, cho nên Tượng, Chiêm của nó như thế.