Tổng quan
Ý chính của quẻ
Quẻ Thuần Khôn gợi một hoàn cảnh trong đó khả năng tiếp nhận và nâng đỡ tạo nên kết quả. Đây là bản diễn ý hiện đại để hỗ trợ quan sát tình thế, không phải lời dự đoán cố định.
Diễn ý quái từ
Điều cần quan sát
Trọng tâm của Thuần Khôn là khả năng tiếp nhận và nâng đỡ tạo nên kết quả. Điều có lợi là nhận đúng thời, đúng vị trí và điều chỉnh hành động theo hoàn cảnh thực tế.
Tượng: Đất ở trên Đất: hình tượng nhắc người xem kết hợp phẩm chất “tiếp nhận, nuôi dưỡng” với “tiếp nhận, nuôi dưỡng”.
Sáu vị trí · đọc từ dưới lên
Diễn ý các hào
Đây là lúc khởi đầu: quan sát nền móng trước khi tăng tốc.
Trong chủ đề “khả năng tiếp nhận và nâng đỡ tạo nên kết quả”, hào 1 là vị trí âm — thiên về tiếp nhận và điều chỉnh. Nó thuộc nội quái, nên trước hết phản ánh nền tảng và nội lực.
Vị trí thứ hai nhấn mạnh sự đúng mực, hợp tác và khả năng đáp ứng.
Trong chủ đề “khả năng tiếp nhận và nâng đỡ tạo nên kết quả”, hào 2 là vị trí âm — thiên về tiếp nhận và điều chỉnh. Nó thuộc nội quái, nên trước hết phản ánh nền tảng và nội lực.
Vị trí thứ ba nằm ở ngưỡng chuyển: cần kiểm tra động cơ và rủi ro.
Trong chủ đề “khả năng tiếp nhận và nâng đỡ tạo nên kết quả”, hào 3 là vị trí âm — thiên về tiếp nhận và điều chỉnh. Nó thuộc nội quái, nên trước hết phản ánh nền tảng và nội lực.
Vị trí thứ tư đã bước sang phạm vi bên ngoài: tiến gần trách nhiệm lớn hơn.
Trong chủ đề “khả năng tiếp nhận và nâng đỡ tạo nên kết quả”, hào 4 là vị trí âm — thiên về tiếp nhận và điều chỉnh. Nó thuộc ngoại quái, nên phản ánh cách tình thế biểu hiện ra quan hệ và hành động bên ngoài.
Vị trí thứ năm nói về năng lực dẫn dắt và giữ trung tâm.
Trong chủ đề “khả năng tiếp nhận và nâng đỡ tạo nên kết quả”, hào 5 là vị trí âm — thiên về tiếp nhận và điều chỉnh. Nó thuộc ngoại quái, nên phản ánh cách tình thế biểu hiện ra quan hệ và hành động bên ngoài.
Vị trí trên cùng báo hiệu trạng thái đã đi tới cực điểm và sắp đổi.
Trong chủ đề “khả năng tiếp nhận và nâng đỡ tạo nên kết quả”, hào 6 là vị trí âm — thiên về tiếp nhận và điều chỉnh. Nó thuộc ngoại quái, nên phản ánh cách tình thế biểu hiện ra quan hệ và hành động bên ngoài.
Hệ từ truyện liên quan
Kinh Dịch dẫn gì về quẻ này
Hệ từ kể rằng thuở Hoàng Đế, Nghiêu, Thuấn chỉ buông áo mũ mà thiên hạ trị, là lấy tượng từ Càn Khôn. Quẻ Khôn góp phần ấy bằng cách làm nền thuận theo, để trật tự tự vận hành.
Hệ từ Hạ truyện · chương 2
Trời cao đất thấp mà vị trí của Càn Khôn định rõ: mỗi phía có phận sự của mình. Quẻ Khôn nhắc người giữ vai nền phải vững vị, phục vụ đúng vai mà không tranh ngôi.
Hệ từ Thượng truyện · chương 1
Đất khi tĩnh thì khép lại để tích lũy, khi động thì mở ra để sinh sôi. Quẻ Khôn dạy rằng sức tiếp nhận biết co duỗi đúng lúc sẽ nuôi dưỡng được nhiều.
Hệ từ Thượng truyện · chương 6
Đất là kẻ thuận nhất thiên hạ nhưng vẫn giữ lẽ giản dị để nhận ra chỗ chặn trở. Thuận theo của quẻ Khôn không phải mù quáng, mà là biết dừng trước trở ngại.
Hệ từ Hạ truyện · chương 12
- 繫辭上 — Xi Ci I (Hệ từ Thượng truyện)Văn bản cổ, Chinese Text Project, Cổ đại; bản số hóa hiện hành
- 繫辭下 — Xi Ci II (Hệ từ Hạ truyện)Văn bản cổ, Chinese Text Project, Cổ đại; bản số hóa hiện hành